İlahi nedir?

İlahi, Allah’ı övmek, O’na dua etmek ve en büyük aşkın Allah aşkı olduğunu belirtmek amacıyla yazılmış makamla okunan dini tasavvufi halk edebiyatı nazım şeklidir.

İlahi'nin kelime anlamı "Allah'a mahsus, Allah'a ait" demektir. Bu yüzden ilahi türüne giren şiirlerde büyük ölçüde Allah sevgisi ve onun çevresinde her türlü dini konu işlenir. Bu açıdan ilahiler divan edebiyatının "tevhid" ve "münacat'ları ile bir benzerlik gösterirler. Farklı olan yanı, ilahilerin tekke ve dergahlarda ayin sırasında belli bir makamla söylenmesindedir.

İlahiler genellikle 7, 8, 11, 14 ve 16'lı hece ile yazılır. Bunlardan daha çok 7 ve 8 heceliler dörtlükler halinde; 11,14 ve 16 heceli olanlar ise beyit esasına göre yazılmışlardır. Dörtlük tarzında olanların kafiye düzeni koşma, beyit tarzında yazılanların kafiye düzeni ise gazellerdeki gibidir. Bazı tekke şairlerinin aruz vezniyle de ilahiler kaleme aldıkları görülür.

Türk edebiyatı tarihinde en güzel ve başarılı ilahileri yazan şairler cezbe halinde, kainatın sırlarına ait bir şeyler duyarak yazabilenlerdir. Başta Yunus Emre olmak üzere onun peşinden giden bütün şairler ilahi tarzında güzel şiirler söylemişlerdir. İlahiler çok eski zamanlardan bu yana dinlerin ve inançların önemli bir parçasını oluşturmuştur.

Her dinin ilahilere farklı bir bakışı vardır. Her dinin farklı ilahileri vardır. İlahiler bir dinin kutsal metinlerinin bir parçasını oluşturup, kutsi bir mahiyete sahip olabilir veya sadece o dinin inandığı Tanrı veya tanrısal mefhumları övmek için inananlar tarafından yazılmış, kutsiyeti bulunmayan metinler de olabilirler.

İlahiler çoğu dinde din eğitiminin önemli bir parçasıdır. Bazı dinlerde ve inanışlarda ilahi söylemek bir tür ibadettir. Fakat ilahi söylemek çoğu inanışta belirli ibadetlerin sadece bir parçasını oluşturur. İlahiler tarikatlara göre değişik isimler alır. Mevlevilerde ayin, Bektaşilerde nefes, Alevilerde deme(deyiş), diğer tarikatlarda cumhur ve ilahi adını alır.

İlahinin özellikleri

• Kendine özgü bir ezgiyle okunur.Hem koşma, hem semai biçiminde ve hem hece hem de aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
• Hece ölçüsünde 7, 8 ve 11 ‘li kalıplar tercih edilmiştir.
• Dörtlüklerden oluşur. Dörtlük sayısı 3 ila 7 arasında değişir.
• Genelde şiirin içinde şairin mahlası geçer.İlahi denince akla ilk gelen Yunus Emre dir. Yunus Emre, şiirlerini halkın anlayabileceği sade bir dille yazmıştır. Hece ölçüsü kullanmıştır.
• 11’li hece ölçüsünü kullanmıştır. Halkın içinden biri olduğu için halk tarafından çok sevilmiştir ve dili halkın dilidir.
• Daha sonra Eşrefoğlu Rumi, Niyazi-i Mısri, Aziz Mahmut Hüdai, Yunus Emre’nin etkisinde kalarak ilahiler yazmışlardır.

Sözlükte "ilahi" ne demek?

1. Tanrı'ya özgü, tanrısal; "bu ne hal", "ne tuhaf" gibi şaşma, sitem bildirir.
2. Çok güzel, mükemmel.
3. Tanrı'yı övmek, ona dua etmek için yazılıp makamla okunan nazım.

İlahi kelimesinin ingilizcesi

adj. divine, godly, heavenly, celestial, Elysian
n. hymn, chant, carol, canticle, anthem, psalm
n. God, deity, divinity
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç